۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ - محبوبیت داروهای  GLP-1به‌شدت افزایش یافته است؛ این داروها درمان چاقی و دیابت را متحول کرده و نویدبخشِ درمان طیف رو به گسترشی از بیماری‌های دیگر هستند. طبق گزارش مؤسسه نظرسنجی «گالوپ»، تخمین زده می‌شود که ۱۱ درصد از بزرگسالان در ایالات متحده در حال حاضر برای کاهش وزن از داروهای  GLP-1استفاده می‌کنند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ تقریباً چهار برابر شده است.

اما با وجود مزایای بالینی، افرادی که از داروهای  GLP-1استفاده می‌کنند ممکن است با نوعی «انگ دوگانه» (stigma) روبرو شوند: انتقاداتی که به اندازه بدن آن‌ها مربوط می‌شود، و قضاوت‌هایی که به دلیل استفاده از دارو برای کاهش وزن متوجه آن‌هاست. این نگرش‌ها می‌تواند بر تصمیم‌گیری بیماران در مورد افشای مصرف این داروها، نحوه صحبت کردن درباره درمان با دیگران، و حتی تصمیمات آن‌ها در حوزه مراقبت‌های بهداشتی تأثیر بگذارد.

در یک مطالعه کیفی که در نشریه «ارتباطات سلامت» منتشر شده است، پژوهشگران با ۳۴ بزرگسالِ مصرف‌کننده داروهای  GLP-1مصاحبه کردند تا بررسی کنند که آن‌ها چگونه این انگ را تجربه کرده و از طریق ارتباطات، آن را مدیریت می‌کنند. شرکت‌کنندگان توضیح دادند که چگونه با قضاوت‌های دوستان، اعضای خانواده و گفتمان عمومی جامعه مواجه می‌شوند؛ آن‌ها گاهی اطلاعات مربوط به درمان خود را پنهان می‌کنند و گاهی برای دفاع از تصمیم خود، بر ضرورت پزشکیِ این درمان تأکید می‌ورزند.

بخش اخبار پزشکی «مداسکیپ» با دکتر Braidyn Lazenby، استادیاردانشکده ارتباطات دانشگاه ایالتی فلوریدا در تالاهاسی، دربارۀ یافته‌های این پژوهش، شکل‌های گوناگونِ انگِ مرتبط با داروهای  GLP-1و همچنین راهکارهایی که پزشکان می‌توانند برای ایجاد گفتگوهای حمایتی‌تر پیرامون داروهای  GLP-1به کار گیرند، گفتگو کرده است.

چه چیزی باعث شد تا انگِ پیرامون داروهای  GLP-1را از دریچه «ارتباطات» بررسی کنید؟

اندازه بدن در جامعه ما، به‌ویژه در ایالات متحده، منبع رایجی برای ایجاد انگ است. کاربردهای نسبتاً جدید داروهای  GLP-1برای کاهش وزن و سایر بیماری‌ها، و همچنین ماهیت بحث‌برانگیز آن‌ها، باعث شد تا «مدیریتِ انگ» به چارچوبی مناسب برای مطالعه نحوه صحبت کردنِ بیماران درباره وزن و داروهای  GLP-1تبدیل شود.

من و همکارانم به‌عنوان پژوهشگران حوزه ارتباطات می‌دانیم که نحوه صحبت کردنِ افراد جامعه درباره یک موضوع، درک ما را از آن مفهوم شکل می‌دهد. در مورد داروهای GLP-1، پیام‌هایی که از سوی خانواده، دوستان، پزشکان و رسانه‌ها دریافت می‌شود، بر تصور افراد از این دارو و میزان مفید بودن آن تأثیر می‌گذارد.

ایدۀ مطالعۀ این موضوع پس از گفتگویی با دو نفر که از داروهای  GLP-1استفاده می‌کردند، در ذهن من شکل گرفت. متوجه شدم که آن‌ها به‌طور راهبردی ارتباط برقرار می‌کردند تا انگ‌هایی را که تجربه کرده یا احساس می‌کردند متوجه‌شان است، کاهش دهند.

رایج‌ترین اشکال انگی که شرکت‌کنندگان تجربه کردند چه بود و آن‌ها چگونه با «انگ مضاعف» یعنی قضاوت شدن هم به‌خاطر وزنشان و هم به‌خاطر استفاده از دارو برای کاهش وزن، کنار می‌آمدند؟

یکی از نگرش‌های رایج این بود که مصرف‌کنندگان داروهای  GLP-1در مسیر کاهش وزن «تقلب» می‌کنند یا به‌جای انجام تلاش‌های سخت و مداوم برای کاهش وزن در طول زمان، از یک «میان‌بر» استفاده می‌کنند.

به‌ویژه در مورد زنان، داروهای GLP-1 اغلب به‌عنوان «دارویی برای خودنمایی و زیبایی ظاهری» برچسب‌گذاری می‌شوند؛ بنابراین بسیاری از شرکت‌کنندگان احساس می‌کردند که دوستان یا اعضای خانواده‌شان نه‌تنها آن‌ها را به‌خاطر روش کاهش وزنشان قضاوت می‌کنند، بلکه در برخی موارد، حتی اصلِ تصمیم آن‌ها برای کاهش وزن را نیز مورد قضاوت قرار می‌دهند.

بسیاری از شرکت‌کنندگان احساس می‌کردند که هم به‌خاطر داشتن بدنی درشت‌تر قضاوت می‌شوند و هم به‌خاطر کاهش وزن به شیوه‌ای که «غلط» تلقی می‌شود؛ یا در برخی موارد، حتی به‌خاطر اینکه با وجود مصرف داروهای  GLP-1نتوانسته‌اند وزن کم کنند، مورد قضاوت قرار می‌گیرند.

شرکت‌کنندگان به این نکته اشاره کردند که پس از کاهش وزن، رفتار دیگران با آن‌ها تغییر کرده است؛ برای مثال، توجه عاطفی/رمانتیک بیشتری دریافت می‌کردند یا غریبه‌ها با آن‌ها مهربان‌تر برخورد می‌کردند. این مشاهدات باعث می‌شد آن‌ها بسنجند که آیا یک موقعیت یا یک فرد خاص، «امن» هست که بتوانند درباره مصرف داروهای  GLP-1با او صحبت کنند یا خیر.

گاهی اوقات، این مسئله باعث می‌شد شرکت‌کنندگان موضوع مصرف  GLP-1را حتی از دوستان نزدیک و اعضای خانواده خود پنهان کنند؛ چرا که شنیده بودند این افراد چگونه درباره وزن، بدن دیگران و داروهای  GLP-1صحبت می‌کنند.

شرکت‌کنندگان برای مدیریت این انگ‌ها از چه راهکارهای ارتباطی‌ استفاده می‌کردند؟

دو رویکرد اصلی به چشم می‌خورد. نخست اینکه، شرکت‌کنندگان اغلب بر اساس شنیده‌هایشان از دوستان، اعضای خانواده، همکاران و کسانی که با آن‌ها قرار می‌گذاشتند- درباره داروهای  GLP-1یا وزن دیگران- تصمیم می‌گرفتند که آیا مصرف داروی خود را برای آن افراد فاش کنند یا خیر.

بیشتر شرکت‌کنندگان یا به‌طور آشکار درباره مصرف  GLP-1صحبت نمی‌کردند، و یا نقش «آموزش‌دهنده» را به خود می‌گرفتند تا تصورات دیگران را تغییر دهند.

رویکرد دیگر این بود که خود را جزو آن دسته از افرادی معرفی می‌کردند که از داروهای  GLP-1به‌درستی استفاده می‌کنند. آن‌ها اغلب تأکید می‌کردند که  GLP-1صرفاً یک «ابزار» است و بدون تلاش‌های سخت - شامل رژیم غذایی، ورزش و سایر تغییرات رفتاری بلندمدت - این داروها به‌تنهایی مؤثر نخواهند بود. شرکت‌کنندگان همچنین شواهدی از پیامدهای سلامتی یا ضرورت پزشکی ارائه کردند تا نیاز خود به داروهای  GLP-1را موجه جلوه دهند؛ در تقابل با کسانی که در «گروه بیرونی» تلقی می‌شوند - یعنی افرادی که به دلایل «نادرست» از داروهای  GLP-1استفاده می‌کنند.

این نوع دسته‌بندی‌ها در اصل همان انگ را تقویت می‌کنند. آن‌ها افراد را در گروه‌هایی جای می‌دهند که مشخص می‌کند چه کسی «به اندازه کافی رنج کشیده» و چه کسی «بیشترین تلاش» را به کار بسته است.

چرا درکِ انگ‌هایی که ممکن است بیماران تجربه کنند، برای متخصصان بالینی اهمیت دارد؟

شبکه‌های اجتماعی می‌توانند به‌شدت بر نگرش‌ها نسبت به مراقبت‌های بهداشتی تأثیر بگذارند و بر تصمیمات پزشکی اثرگذار باشند.

انگِ مرتبط با داروهای  GLP-1و راهکارهایی که افراد برای مدیریت آن به کار می‌گیرند، بر نحوه تلقیِ استفاده از این داروها، تصمیم‌گیری درباره مصرف یا عدم مصرف آن‌ها، و همچنین بر درک فرد از خود تاثیر می گذارند. این برداشت‌ها، به نوبه خود، نحوه ارتباط افراد با دیگران را شکل می‌دهند و می‌توانند انگ اجتماعی را تقویت کنند. این واقعاً یک چرخه بزرگ است.

متأسفانه، بیشتر انگ اجتماعی که شرکت‌کنندگان ما تجربه کردند، از سوی افرادی در شبکه‌های اجتماعی نزدیک آنها بود. اتخاذ رویکرد بیمارمحور به مراقبت‌های بهداشتی شامل در نظر گرفتن تمام راه‌هایی است که بیماران به دنبال حمایت و دریافت آن هستند، به خصوص هنگام بحث در مورد داروها و تجربیات انگ‌زا.

آیا انگ اجتماعی می‌تواند بر نحوه ارتباط آشکار بیماران با پزشکان تأثیر بگذارد؟

بله، کاملاً! ما در حال حاضر شواهد نوظهوری از داده‌های خود داریم که نشان می‌دهد برخی از بیماران اگر معتقد باشند افراد در شبکه اجتماعی آنها از GLP-1 حمایت نمی‌کنند، از پرسیدن در مورد آن خودداری می‌کنند.

یکی از راه‌هایی که ما این را دیدیم، نحوه انتخاب GLP-1 توسط شرکت‌کنندگان بود. اگر شرکت‌کنندگان انگ اجتماعی را از پزشک خود پیش‌بینی می‌کردند، اغلب عمداً به دنبال پزشک دیگری می‌رفتند که می‌دانستند  GLP-1تجویز می‌کند، یک سرویس سلامت از راه دور پیدا می‌کردند که نیازی به قرار ملاقات حضوری نداشت، یا  GLP-1را در یک اسپای پزشکی یا مرکز مرتبط جستجو می‌کردند. شرکت‌کنندگان همچنین افزایش یا کاهش دوزها را بدون نظارت پزشکی برای دستیابی به اهداف خاص و دستکاری دوز و دفعات مصرف را برای محدود کردن عمدی یا پرخوری یا تصور خوردن "عادی" در مقابل دیگران توصیف کردند.

من همچنین نگرانم که انگ پیرامون عوارض جانبی کلیشه‌ای، مانند "چهره اوزمپیک" یا مشکلات گوارشی، باعث شود بیماران در طول جلسات پیگیری کمتر در مورد عوارض جانبی سوال کنند.

پزشکان باید به چه چیزی گوش دهند؟

اولین قدم این است که تشخیص دهیم بحث در مورد وزن یا عوارض جانبی بالقوه شرم‌آور، حساس است و می‌تواند احساسات منفی را برانگیزد. در حالی که یک پزشک ممکن است بر نتایج پزشکی تمرکز کند، بیمار اغلب عوامل دیگری را در نظر می‌گیرد.

توجه به این نکته مهم است که بیماران در مورد یک داروی جدید تردید دارند یا از تصورات از پیش تعیین‌شده خود صحبت می‌کنند. کاملاً مناسب است که بپرسیم چرا احساس تردید می‌کنند و اطلاعات آنها را از کجا شنیده‌اند.

یک نقطه شروع عالی این است: "وقتی من استفاده از  GLP-1را مطرح کردم، به نظر می‌رسید که شما مردد هستید. نظر شما در مورد GLP-1 چیست؟"

پزشکان چه گام‌های ملموسی می‌توانند برای کاهش انگ و راحت‌تر کردن گفتگو در مورد درمان  GLP-1بردارند؟

چند مرحله آسان وجود دارد. نخستین گام، ایجاد ارتباط مؤثر با بیماران در هر برخورد است؛ چه از طریق پرسیدن سؤالات ساده درباره زندگی‌شان و چه با ابراز درک و همدلی در گفتگوهای دشوار. برای پی‌ریزیِ اعتماد، لزوماً نیازی به صرف زمان طولانی در جلسه ویزیت نیست.

راهکار دیگر، استفاده از پرسش‌های باز است. برای مثال، پرسیدنِ «چه نگرانی‌هایی دارید؟» به‌جای «آیا نگران هستید؟»، تقریباً همیشه به دریافت پاسخی بهتر منجر می‌شود.

بسیار مهم است که درباره اهداف درمانی، تا حد امکان به‌صورت عینی و شفاف صحبت کنید. برای نمونه، اگر در مورد استفاده از داروهای دسته  GLP-1برای کاهش وزن گفتگو می‌کنید، باید مراقب باشید این‌گونه القا نشود که بیمار در بخشی از مسیر کاهش وزن - مثلاً در پایبندی به یک رژیم غذایی یا برنامه ورزشی خاص - شکست خورده است.

می‌توانید با بیان جملاتی از این دست از بیمار حمایت کنید: «می‌دانم قبلاً درباره کاهش وزن برای کمک به بهبود مشکل "آپنه خواب" شما صحبت کرده‌ایم. به نظر می‌رسد این مسیر چالش‌های زیادی داشته است؛ موضوعی که برای بسیاری از بیماران پیش می‌آید. داروهای  GLP-1می‌توانند ابزار مناسبی برای کمک به تحقق این هدف باشند.»

گاهی بیماران با بیان شوخی‌ها یا اظهارات تحقیرآمیز، آن «انگ» یا احساس شرمی را که تجربه می‌کنند، بروز می‌دهند. در چنین شرایطی، پزشک یا درمانگر می‌تواند با تأکید بر اینکه چگونه داروهای  GLP-1می‌توانند به‌طور ملموس باعث بهبود سلامت و کیفیت زندگی بیمار شوند، جهت گفتگو را تغییر دهد.

منبع:

https://www.medscape.com/viewarticle/patients-taking-glp-1s-face-double-dose-stigma-2026a10012zi?src=